Mexicaanse griep en varkens: Hoe zit dat nu juist?
De Mexicaanse griep en varkens: Hoe zit dat nu juist?
De Mexicaanse griep is dezer dagen niet uit het nieuws weg te branden. De meest pessimistische voorspellingen hebben het over een epidemie waarbij tot 35% van de bevolking ziek zal worden terwijl de meest optimistische er van uitgaan dat het niet erger zal worden dan de jaarlijkse wintergriep. De realiteit is dat op dit moment niemand echt juist kan voorspellen welke omvang deze epidemie zal aannemen. Het is daarom belangrijk op het ergste voorbereid te zijn. Bovendien is er heel wat onduidelijkheid over de rol van dieren in het algemeen en varkens in het bijzonder in het verhaal van de Mexicaanse griep. Hieronder trachten we een aantal antwoorden te geven op veel voorkomende vragen.
Van waar komt de Mexicaanse griep?
De Mexicaanse griep (influenza A H1N1) werd voor het eerst gediagnosticeerd in Mexico in maart 2009. Het is een nieuwe griepvariant die nooit eerder werd aangetoond bij mens of dier. Het virus is samengesteld uit genen van griepvirussen van varkens, vogels en de mens. Vermoedelijk is de nieuwe variant in het varken tot stand gekomen en is dan van het varken naar de mens overgegaan. Waar en wanneer het nieuwe virus ontstaan is en wanneer het van dier naar mens is overgegaan is tot op heden onduidelijk. Op dit moment is het virus wel volledig aangepast aan de mens en verloopt de verspreiding louter van mens tot mens en komt het varken niet meer tussen in de epidemiologie. We spreken op dit moment dan ook van een menselijk griepvirus en niet van een varkensgriepvirus.
Hoe wordt de Mexicaanse griep overgedragen?
De Mexicaanse Griep wordt zoals iedere griep overgedragen door direct contact tussen mensen. Meer specifiek gaat het via de lucht met speekseldruppeltjes die vrijkomen door hoesten of niezen. Deze druppeltjes, die zich in de lucht verplaatsen, kunnen iemand rechtstreeks besmetten via de ademhaling. Via de lucht komen virussen ook terecht op allerlei voorwerpen. Iemand kan besmet worden als hij een voorwerp aanraakt waarop zich virussen bevinden en daarna zijn ogen, neus of mond aanraakt. Het speeksel kan ook overgedragen worden via de handen (door de mond af te schermen tijdens het hoesten) of via voorwerpen die met deze handen aangeraakt worden.
Kan de Mexicaanse griep ook varkens besmetten?
Ja! Zowel in het veld als onder experimentele omstandigheden is reeds aangetoond dat het nieuwe Mexicaanse griepvirus varkens kan infecteren en zich verder kan verspreiden binnen de varkenspopulatie. Dit is niet verwonderlijk aangezien het virus van oorsprong vermoedelijk van bij de varkens komt. Ondanks het feit dat het zich heeft aangepast aan de mens, heeft het zijn potentieel behouden om ook varkens te infecteren. Sedert de ontdekking van het nieuwe griepvirus zijn reeds drie (Canada, Argentinië, Australië) gevallen beschreven waarbij varkens geïnfecteerd zijn. Telkens is de infectie vermoedelijk van de mens naar de dieren gegaan.
Wat gebeurt er als varkens besmet zijn met de Mexicaanse griep?
Experimentele studies hebben aangetoond dat het H1N1-virus zich gedraagt zoals de “gewone” griepvirussen van het varken, die in onze streken al jarenlang sterk verspreid zijn. Dit wil zeggen vaak onopgemerkte infecties of milde symptomen zoals ademhalingsstoornissen, koorts en wat gewichtsverlies. Meestal zullen de varkens zich snel herstellen en is sterfte eerder uitzonderlijk. Bovendien zijn er aanwijzingen dat er, als gevolg van de klassieke griepvirussen die in de varkenspopulatie circuleren, waarschijnlijk al wat natuurlijke immuniteit aanwezig is bij de Europese varkenspopulatie.
Zijn besmette varkens een gevaar voor de volksgezondheid?
Vlees afkomstig van varkens die besmet zouden zijn met Mexicaanse griep is totaal niet gevaarlijk voor de mens. Hiervoor zijn twee redenen: ten eerste groeit het griepvirus enkel in het ademhalingsstelsel en komt het dus niet voor in het spierweefsel en ten tweede moest het virus alsnog om één of andere reden in de spieren terechtkomen dan kan het de mens niet infecteren via het spijsverteringstelsel omdat het virus daar meteen wordt afgedood. De enige effectieve infectieroute is wanneer het virus binnenkomt via de ademhalingsweg.
Wel kunnen geïnfecteerde varkens een bron van infectie zijn voor de mensen die dagelijks in contact komen met de levende dieren (veehouders, dierenartsen, …). De varkens kunnen massaal virus uitscheiden dat via de lucht (aërosols) over korte afstand kan verspreid worden en dus ook mensen in de directe omgeving kan infecteren. Daarom is het van belang de varkenspopulatie vrij te houden van de nieuwe griep variant om te vermijden dat via levende varkens nog meer mensen zouden geïnfecteerd geraken. Ook is het van belang de populatie vrij te houden om mogelijke subjectieve angst voor het consumeren van varkensvlees te voorkomen.
Hoe kunnen we de varkens beschermen tegen de Mexicaanse griep?
Een aantal eenvoudige basisregels kunnen helpen bij het beschermen van de varkens tegen de Mexicaanse griep:
1. Beperk het aantal bezoekers tot de stallen tot het strikte minimum.
2. Laat absoluut niemand in contact komen met de dieren die symptomen van griep vertonen. Wanneer u als veehouder of dierenarts besmet geraakt door de Mexicaanse griep tracht dan uw werk met de dieren door iemand anders te laten doen gedurende de periode van ziekte! Laat ook mensen die in nauw contact staan met zieke personen niet toe in de stallen.
3. Draag een mondmasker bij het werken met de varkens. Op die manier verhinder je dat, als je zelf geïnfecteerd bent maar het nog niet weet (incubatie periode kan tot 7 dagen duren) je de dieren kan infecteren.
4. Verzorg je handhygiëne door regelmatig uw handen te wassen en te ontsmetten om overdracht van het virus via de handen van mens naar dier te voorkomen.
5. Tenslotte zijn alle basis bioveiligheidsregels ook hier van belang.
Wat met andere (landbouw)huisdieren?
Naast varkens zijn er nog verschillende andere huisdieren (runderen, paarden, honden, katten, fretten,…) gevoelig voor influenza virussen. Tot op heden bestaat er weinig informatie over de mogelijkheid van infectie van deze dieren met het nieuwe Mexicaanse griep virus. In het algemeen kan gesteld worden dat de rol van deze dieren in de epidemiologie vermoedelijk beperkt zal zijn.
Prof. Dr. Jeroen Dewulf
Eenheid voor Veterinaire Epidemiologie,
Faculteit Diergeneeskunde, Universiteit Gent,
